Afetlere Bireysel Hazırlıkta Motivasyon Faktörünün Değerlendirilmesi

Furkan Şahin; Sevil Cengiz; Nimet Beyzanur Şen

TR EN

Afetlere Bireysel Hazırlıkta Motivasyon Faktörünün Değerlendirilmesi

Öz

Birçok davranışın sergilenmesinde motivasyon unsurunun önemli olduğu bilinmektedir. Her ne kadar farklı açılardan birçok tanımı yapılsa da bir bireyi harekete geçiren, yönlendiren güç olarak ifade edilen motivasyonun bir afet durumunda bireyi kurtarıcı davranışları sergilemesi adına da büyük önem taşıdığı birçok çalışmada vurgulanmıştır. Afetlere karşı hazırlık birey ile başlar. Bireysel hazırlık, bireylerin afet anıda acil destek sağlayıcılarından izole olabileceğinden bireysel anlamda yapılacak hazırlık bireyin yaşamını kurtarmada kritik öneme sahiptir. Bu hazırlığın toplumsal seviyeye ulaşması her bireyin kendi bireysel hazırlıklarını yapmasıyla gerçekleşir. Meydana gelecek afet öncesi, sırası ve sonrası bireyin hayatını kurtaracak bilgileri edinmesi ve buna yönelik motivasyon oluşturması hem bireyin hem de toplumsal seviyede herkesin afetin zararlarını azaltmada etkin bir rol oynaması adına önemli bir husustur. Çünkü afetin etkileri ancak birlikte koordineli çalışarak aşılabilmektedir. Bu nedenle bu çalışma afetlere bireysel hazırlıkta, bireyi hazırlık yapmaya iten motivasyon unsurunun öneminin açıkça ortaya konulması ve yapılacak çalışmalarla hazırlık seviyesinin arttırılarak sağlanacak "afetlere dirençli toplum " ile afetin olası etkilerinden kaçınma konusunda yol gösterici olacaktır.

Anahtar Kelimeler

(Evaluation of the Motivation Factor in Individual Disaster Preparedness)

Abstract

It is well known that motivation plays a crucial role in exhibiting various behaviors. Although motivation has been defined from different perspectives, it is generally expressed as the driving force that activates and directs an individual. Many studies emphasize that motivation is of great importance in encouraging individuals to exhibit life-saving behaviors in the event of a disaster. Disaster preparedness begins with the individual. Since individuals may be isolated from emergency responders during a disaster, personal preparedness is critically important for survival. The achievement of disaster preparedness at a societal level depends on each individual taking responsibility for their own preparations. Acquiring life-saving knowledge before, during, and after a disaster and fostering motivation for preparedness are essential for reducing the impacts of disasters, both at the individual and societal levels. This is because the effects of disasters can only be overcome through coordinated efforts. Therefore, this study aims to highlight the importance of motivation in individual disaster preparedness, emphasizing the need to encourage individuals to take action. By increasing preparedness levels through targeted efforts, it will contribute to building a "disaster-resistant society" and serve as a guide for mitigating the potential impacts of disasters.

Keywords

Kaynakça

Aras, M., Mumcu, A., & Karabey, T. (2021). Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin afet bilinç düzeylerinin belirlenmesi. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi, 1 (2): 40-9.
Ardalan, A., Mowafi, H., Ardakani, H. M., Abolhasanai, F., Zanganeh, A. M., Safizadeh, H., ... & Zonoobi, V. (2013). Effectiveness of a primary health care program on urban and rural community disaster preparedness, Islamic Republic of Iran: a community intervention trial. Disaster medicine and public health preparedness, 7(5), 481-490. https://doi.org/10.1017/dmp.2013.93
Arslanoğlu, A., Erdoğan, M., Düdükcü, Y., & Keçeli, S. (2023). Sağlık inanç modeli’ne dayalı acil durum afetlere bireysel hazırlık ve bunları etkileyen faktörler. Afet ve Risk Dergisi, 6(2), 367-390. DOI: 10.35341/afet.1134823
Aslantürk, R. (2014). Çalışanlarda motivasyon ve motivasyonu etkileyen faktörler (Denizli Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi örneği). (Yüksek Lisans Tezi), Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Avcı, S., Kaplan, B., & Ortabağ, T. (2020). Hemşirelik bölümündeki öğrencilerin afet konusundaki bilgi ve bilinç düzeyleri. Resilience, 4(1), 89-101. https://doi.org/10.32569/resilience.619897
Bakan, İ., & Büyükbeşe, A. G. T. (2004). Çalışanların iş güvencesi ve genel iş davranışları ilişkisi: Bir alan çalışması. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, (23).
Banger, G. (2016). “Motivasyon. bilgiekonomisi. googlepages. com/motivasyon. ppt (04.03. 2008). Erişim tarihi 18.01.2019
Bankoff, G. (2004). In the eye of the storm: the social construction of the forces of nature and the climatic and seismic construction of God in the Philippines. Journal of Southeast Asian Studies, 35(1), 91-111.

Baykal, B. (1978). Motivasyon kavramına genel bir bakış. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları.
Bek Yağmur, Ö. (2024). Sağlık çalışanlarının deprem risk algısının bireysel olarak afete hazırbulunuşluk düzeyi üzerine etkisi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 27(4), 593-618. https://doi.org/10.61859/hacettepesid.1455849
Buchanan, D. A., & Huczynski, A. A. (2019). Organizational behaviour. Pearson UK.
Buck, R. (1985). Prime theory: An integrated view of motivation and emotion. Psychological review, 92(3), 389. http://dx.doi.org/10.1037/0033-295X.92.3.389
Diekman, S. T., Kearney, S. P., O'neil, M. E., & Mack, K. A. (2007). Qualitative study of homeowners' emergency preparedness: Experiences, perceptions, and practices. Prehospital and disaster medicine, 22(6), 494-501. DOI: https://doi.org/10.1017/S1049023X00005318
Doğru, S., & Coşkun, Z. (2023). Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Afet Risk Algısı ve Afete Hazırlıklı Olma İnanç Durumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 6(4), 1299-1311. Doi: https://doi.org/10.35341/afet.1321854
Ellemers, N., De Gilder, D., & Haslam, A. (2004). Motivating individuals and groups at work: A social identity perspective on leadership and group performance. Academy of Management Review, 29(3), 459–479. https://doi.org/10.5465/amr.2004.13670967
Eranen, L., & Liebkind, K. (1993). Coping with disaster: The helping behavior of communities and individuals. International handbook of traumatic stress syndromes, 957-964.
Federal Emergency Management Agency (1998). Project Impact: Building a Disaster Resistant Community. Federal Emergency Management Agency.
Fidan, E. (2019). Liderlik sitilinin çalışan motivasyonu ve örgütsel vatandaşlık davranışı üzerine etkisi. (Yüksek Lisans Tezi), Nişantaşı Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Fleming, M. L., & Levie, W. H. (1993). Instructional message design: Principles from the behavioral and cognitive sciences.
Fogo, W. R. (2017). Understanding factors related to surviving a disaster: The survival attitude scale. (PhD), Bowling Green State University.
Göktekin, Z. (2018). 112 acil sağlık hizmetleri çalışanlarının afet bilinç algı düzeylerinin belirlenmesi; Balıkesir ili örneği. (Yüksek Lisans Tezi), Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Güler, Ç., Akın, L. (2015). Halk Sağlığı Temel Bilgiler. Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Haktanıyan, Y. (2012). İnsan kaynakları yönetiminde motivasyonun çalışanlara etkisi üzerine bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi), Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
IFRC. (2014). World Disaster Report 2014. Erişim Tarihi: 28.02.2025. https://www.ifrc.org/document/world-disasters-report-2014
Isagawa, T., Murao, O., & Ohno, R. (2012). Coastalresidents’ behavior in the event of tsunami:Questionnaire surveys before and after theTohoku region Paciﬁc coast earthquake atOnjuku, Chiba prefecture. Journal of Architec-ture and Planning, 77, 2525–2532. DOI: https://doi.org/10.3130/aija.77.2525
İnal, E., Kocagöz, S., & Turan, M. (2012). Temel afet bilinç ve hazırlık düzeyinin saptanmasına yönelik bir araştırma. Türkiye Acil Tıp Dergisi, 12(1), 15- 19. doi: 10.5505/1304.7361.2012.05658
Johnson, B. B., & Nakayachi, K. (2017). Examining associations between citizens' beliefs and attitudes about uncertainty and their earthquake risk judgments, preparedness intentions, and mitigation policy support in Japan and the United States. International Journal of Disaster Risk Reduction, 22, 37-45. DOI: http://dx.doi.org/10.1016/j.ijdrr.2017.02.019
Kaya, E. (2020). Medikal kurtarma ekibi üyelerinin acil durum/afetlere yönelik bireysel hazırlıkları ve afet sonrası iş sürekliliği değerlendirmesi: İstanbul Ulusal Medikal Kurtarma Ekibi örneği. (Yüksek Lisans Tezi), Bezm-i Alem Vakıf Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
Kim, Y. C., & Kang, J. (2010). Communication, neighbourhood belonging and household hurricane preparedness. Disasters, 34(2), 470-488. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1467-7717.2009.01138.x
Koçyiğit, D. (2016). Motivasyon ve verimlilik arasındaki ilişki: Bir vakıf üniversitesi örneği. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 8(31), 15-26.
Larsson, G., & Enander, A. (1997). Preparing for disaster: public attitudes and actions. Disaster Prevention and Management: An International Journal, 6(1), 11-21.
Levac, J., Toal-Sullivan, D., & OSullivan, T. L. (2012). Household emergency preparedness: a literature review. Journal of community health, 37, 725-733. DOI 10.1007/s10900-011-9488-x
Levie, W. H. (1993). Instructional Message Design: Principles from the Behavioral and Cognitive Sciences. Educational Technology.
Mullins, L. J. (1999). Management and organisational behaviour. 5. Edition, Pitman Publishing/ UK
Nguyen, L. H., Shen, H., Ershoff, D., Afifi, A. A., & Bourque, L. B. (2006). Exploring the causal relationship between exposure to the 1994 Northridge earthquake and pre-and post-earthquake preparedness activities. Earthquake spectra, 22(3), 569-587. https://doi.org/10.1193/1.2219108
Ohtake, F., Sakata, K., & Matsuo, Y. (2020). Earlyevacuation promotion nudges for heavy raindisasters. Journal of Behavioral Economics andFinance, 13, 71–93. DOI: https://doi.org/10.11167/jbef.13.71
Önder, S. (2023). Okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi), Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzincan.
Özden, M. A. (2023). Sürdürülebilir topluluklar için afet bilinci, farkındalığı ve kültürü: Çanakkale kenti incelemesi. Journal of Awareness, 8(4), 381–396. https://doi.org/10.26809/joa.2137
Richardson, W. (1993). Identifying the cultural causes of disasters: An analysis of the Hillsborough football stadium disaster. In Risk Management (pp. 169-177). Routledge. https://doi.org/10.1111/j.1468-5973.1993.tb00004.x
Steers, R. M. & Porter, L. W. (1987). Motivation and work behavior. 4. Edtion, McGraw-Hill Publishing Company/USA.
Stenchion, P. (1997). Development and Disaster Management. Australian Journal of Emergency Management, 12(3), pp. 40- 44.
Şahin, Y., Lamba, M., & Öztop, S. (2018). Üniversite öğrencilerinin afet bilinci ve afete hazırlık düzeylerinin belirlenmesi. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 3(6), 149-159.
Şekerci, Y. G., Ayvazoğlu, G., & Çekiç, M. (2024). Üniversite Öğrencilerinin Afet Risk Algısı ve Sürdürülebilir Deprem Farkındalık Düzeyinin İncelenmesi. Sağlık ve Toplum Dergisi, 34 (3), 134-146.
Şemsioğlu, D. (2020). Örgütsel ve yönetsel düzeyde motivasyon kavramı ve teorileri. (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Esenyurt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Şimşek, M. Ş., Çelik, A., & Akgemci, T. (2015). Davranış bilimlerine giriş ve örgütlerde davranış. Eğitim Yayınevi. Taştan, B. ve Aydınoğlu, A. Ç. (2015). Çoklu afet risk yönetiminde tehlike ve zarar görebilirlik belirlenmesi için gereksinim analizi. Marmara Coğrafya Dergisi, (31), 366-397.
Tekeli‐Yeşil, S., Dedeoğlu, N., Braun‐Fahrlaender, C., & Tanner, M. (2010). Factors motivating individuals to take precautionary action for an expected earthquake in Istanbul. Risk Analysis: An International Journal, 30(8), 1181-1195. DOI: https://doi.org/10.1111/j.1539-6924.2010.01424.x
Terumoto, K. (2006). Issues and attitudes of local government officials for flood risk management. A Better Integrated Management of Disaster Risks: Toward Resilient Society to Emerging Disaster Risks in Mega-cities, ed. S Ikeda, T Fukuzono, and T Sato, 165-176.
Timuroğlu, M. K., & Balkaya, E. (2016). Örgütsel iletişim ve motivasyon ilişkisi-bir uygulama. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 89-113.
Toyosawa, J., Takehashi, H., & Shimai, S. (2024). Structure of disaster preparedness motivation and its relationship with disaster preparedness behaviors. Japanese Psychological Research, 66(2), 225-238. doi: 10.1111/jpr.12498
Wei, B., Su, G., & Liu, F. (2013). Public response to earthquake disaster: a case study in Yushu Tibetan Autonomous Prefecture. Natural Hazards, 69, 441-458. https://doi.org/441-458. 10.1007/s11069-013-0710-2.
Yapıcıoğlu, G. (2019). Sağlık çalışanlarında motivasyonla bağlantılı iş verimliliği düzeyinin ölçülmesi ve motivasyonu etkileyen faktörler. (Yüksek Lisans Tezi), Kırklareli Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırklareli.
Yeşil, S. T. (2011). Preparation for an Earthquake in the Megacity Istanbul. In Coping with Global Environmental Change, Disasters and Security: Threats, Challenges, Vulnerabilities and Risks (pp. 647-653). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-642-17776-7_37

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Furkan Şahin ^*
0000-0003-2556-5019
Türkiye

Sevil Cengiz
0000-0002-3562-1793
Türkiye

Nimet Beyzanur Şen
0009-0008-8187-8152
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

6 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

13 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 3 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA73CW35NM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şahin, F., Cengiz, S., & Şen, N. B. (2025). Afetlere Bireysel Hazırlıkta Motivasyon Faktörünün Değerlendirilmesi. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 3(1), 1-13. https://izlik.org/JA73CW35NM